Tokio- dag 1

Ik ben dol op de Japanse vlechttechniek kumihimo. Tot nu toe werkte ik altijd met een mobidai, een zachte vlechtschijf, maar ik wilde al heel lang leren vlechten op een marudai. Dat is een traditioneel houten vlechttoestel dat eruitziet als een smalle kruk met een gat in het midden. Met verzwaarde klosjes worden er prachtige zijden koorden op gevlochten. Toen ik zag dat ik een workshop kon volgen, hoefde ik daar geen moment over na te denken.

En dan beginnen de problemen...

In Japan is het ontzettend lastig om een adres te vinden. Anders dan in veel andere landen werken ze niet met straatnamen en huisnummers. Een adres bestaat uit de naam van de wijk, gevolgd door een bloknummer en vervolgens een huisnummer. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk blijkt het behoorlijk ingewikkeld.

Wanneer ik voorbijgangers het adres laat zien, weet niemand waar het is. Dat verbaast me eigenlijk niet; ik heb hier immers anderhalf jaar gewoond en weet nog hoe lastig het kan zijn.

Uiteindelijk schiet een vriendelijke winkelier me te hulp. Hij begint fanatiek te zoeken op zijn telefoon, neemt me mee op pad, maar ook hij kan het niet vinden. We blijken uiteindelijk nog geen honderd meter van zijn winkel verwijderd te zijn.

Dan zien we een Frans pannenkoekenrestaurant. De eigenaresse is Française. "Oh, mais vous êtes Française !"

Zij weet het helaas ook niet, maar haar Japanse collega wel. Ze loopt met me mee en... het blijkt nog geen tien meter verder te zijn!

Natuurlijk gaat dat allemaal gepaard met heel veel buigen van mijn kant en de nodige arigatou gozaimasu en sumimasen. In Japan bedank en verontschuldig je je vaak tegelijkertijd, en ik voelde me behoorlijk bezwaard dat zoveel mensen moeite deden om mij te helpen.

Ik kom uiteindelijk te laat aan – not done in Japan – en bovendien helemaal bezweet (het zou toch winter zijn?), maar vooral opgelucht dat ik de workshop alsnog heb gevonden en meteen aan de slag kan.

De garens worden op verzwaarde klosjes gewikkeld en aan het uiteinde van de vlecht hangt een gewicht. De klosjes moeten volgens een vast patroon steeds van plaats verwisselen, telkens op precies dezelfde manier (zie ook de kumihimo tutorial). In het begin gaat dat nog niet vanzelf en moet ik goed nadenken over elke beweging. Maar na een kwartiertje begint het steeds logischer te voelen en gaat het bijna automatisch. Af en toe maak ik nog een foutje, maar de sensei (Japanse meester) ziet dat gelukkig meteen.

Ik heb nog nooit met zijden garens gevlochten en ik ben er meteen enthousiast over. De kleuren zijn prachtig en de zijde heeft een schitterende glans.

Ik vind mijn vlecht eigenlijk best mooi geworden. Natuurlijk zie ik ook dat hij nog lang niet perfect is. Al snel begrijp ik hoe belangrijk het draaien van de garens is. Omdat we niet met één koord werken, maar met een bundel zijden garens, moeten die regelmatig gedraaid worden zodat ze mooi samen een rond koord vormen. Doe je dat niet goed, dan ontstaan er dikkere stukken in de vlecht en dat zie je meteen terug in het eindresultaat.

Aan het einde van de workshop mogen we kiezen wat we van onze vlecht willen maken: een armband of een strap. Omdat Japanners dol zijn op straps – kleine hangers die aan een tas, mobiele telefoon of sleutelbos worden bevestigd – kiest bijna iedereen daarvoor. Ik doe gezellig mee.

Eigenlijk wilde ik eerst een armband maken, maar mijn vlecht is daarvoor te lang geworden en ik vind het zonde om er een stuk af te knippen.

De sensei zegt regelmatig "hayai!" ("snel!") tegen me. Blijkbaar werk ik behoorlijk vlot. Het is dan ook mijn eerste keer op een marudai, maar zeker niet mijn eerste ervaring met kumihimo.

Terwijl wij napraten, gaat de sensei rustig in een hoekje zitten om onze straps af te werken. Alles gebeurt op z'n Japans: bijna zonder woorden. Af en toe wordt er zachtjes gefluisterd, maar verder is het heerlijk stil. Wat een rust. De lijm moet een dag drogen, dus morgen kan ik mijn nieuwe strap eindelijk aan mijn tas hangen.

Gelukkig was de workshop zo ontspannen, want inmiddels is het lunchtijd. Het is zondag, we bevinden ons in een populaire wijk van Tokio en dat betekent één ding: lange rijen. Bij vrijwel ieder restaurant staat minstens een half uur wachttijd. Daar zal ik waarschijnlijk nooit aan wennen.
Uiteindelijk blijkt het overal veel te druk en eindigen een vriendin en ik in een café, waar ik uiteindelijk een hotdog bestel."Morgen beter," denk ik.

Aan het einde van de middag kan ik eindelijk inchecken in mijn hotel. Ik heb net genoeg tijd om me even op te frissen en daarna vertrek ik alweer naar mijn volgende workshop. We hebben afgesproken op het enorme station van Shinjuku. Ondanks dat ik hier vroeger heb gewoond, raak ik opnieuw volledig de weg kwijt.
"Morgen beter," denk ik opnieuw.

Deze keer ga ik de traditionele Japanse vingerhoedjes, Kaga Yubinuki, maken.
Omdat er die dag geen geplande workshop is, krijg ik privéles in een café. Dat klinkt misschien bijzonder, maar in Japan is het heel normaal om ergens af te spreken om samen te handwerken. De huizen in Tokio zijn vaak klein, waardoor cafés regelmatig als ontmoetingsplek worden gebruikt.

Ook bij deze techniek werken we met prachtige zijden garens. Eerst maken we een stevige ring als basis. Zodra die klaar is, begint het borduren. Het is echt precisiewerk. En precies dát vind ik zo leuk.

Miwa-san (mevrouw Miwa) had een doos vol prachtige voorbeelden meegenomen. Ik herkende verschillende traditionele Japanse patronen, maar er zaten ook verrassende ontwerpen tussen, zoals tulpen en hartjes. Dat vond ik erg leuk om te zien.

Al snel besefte ik dat ik nog flink zal moeten oefenen. Voor een eenvoudige kaga yubinuki ben ik nu al snel zo'n drie uur bezig. Het is precisiewerk, maar juist dat maakt het zo ontspannend en verslavend.

Na zo'n lange dag kan ik in de metro niet langer tegen de slaap vechten. Net als de helft van de andere passagiers doe ik mijn ogen dicht, hopend dat ik niet té diep in slaap val.
Gelukkig worden bij iedere halte de stations omgeroepen. Dat houdt me nét wakker genoeg om op tijd uit te stappen. Een klein dutje later voel ik me alweer een stuk fitter.