Tokio dag 2

Om 7.30 uur schuif ik de gordijnen open. De zon staat al verrassend hoog aan de hemel. Dat blijft wennen, vooral in de winter. Het is al uren licht, terwijl mijn lichaam nog steeds denkt dat het midden in de nacht is. Eigenlijk komt dat goed uit, want ik moet zo snel mogelijk van mijn jetlag af zien te komen.

7.30: ik doe mijn gordijn open. De zon is al zo hoog! Het is altijd even schikken, vooral in de winter, dat het al lang daglicht is. Het komt me goed uit want ik moet vergeten dat ik een jetlag heb.

Vandaag staat een uitstapje naar Chiba op het programma, een van de prefecturen van Japan, net buiten Tokio.

De reis duurt ongeveer een uur met de bus. Gelukkig is het vandaag een nationale feestdag, waardoor een Japanse vriendin gezellig met me mee kan. We stappen in de bus en ik laad mijn PASMO-kaart gewoon bij de chauffeur op. Dat is ideaal. Al snel laten we de drukte van Tokio achter ons en rijden we via de indrukwekkende Rainbow Bridge de stad uit. Ik kijk uit het raam terwijl de skyline langzaam kleiner wordt. Vandaag staat er weer iets bijzonders op me te wachten.

We gaan op bezoek bij iemand die ik via Instagram volg. Ryuichi is maatschappelijk werker en werkt met mensen met een verstandelijke beperking. Hij besloot zijn leven in Tokio, met alle comfort die daarbij hoort, te verruilen voor een eenvoudig bestaan op het platteland. Samen met zijn vrouw wil hij daar hun kind laten opgroeien.

Ze wonen in een heel oud huis uit een andere tijd, dat ze stap voor stap aan het opknappen zijn. Het klinkt een beetje als een Japans Ik Vertrek-verhaal. Toch is zo'n keuze in Japan heel bijzonder. Er zijn maar weinig mensen die de drukke stad achter zich laten om op het platteland een eenvoudiger leven te beginnen, terwijl het in Noord-Europa de laatste jaren juist steeds populairder is geworden.

Mijn Japanse vriendin keek met bewondering naar hun bijzondere levensstijl, terwijl ik daar zelf nauwelijks bij stilstond. Mijn belangrijkste reden om op bezoek te gaan was eigenlijk Ryuichi zelf. Hij is liefhebber van de Japanse borduurtechniek sashiko en handelt in vintage Japanse stoffen. Bovendien heeft hij een indrukwekkende verzameling textiel dat met de boro-techniek is hersteld. Voor iemand die gek is op Japanse handwerktechnieken was dit natuurlijk een geweldige kans.

Hij maakt ook prachtige sjaals en tassen van zeer oude Japanse stoffen, die zijn vrouw op het platteland opspoort. Het is bijzonder om te zien hoe deze versleten textiel een tweede leven krijgt.

Zijn huis is eigenlijk een klein museum, vol authentieke antieke voorwerpen. Bijna alles wat er staat is te koop. Zijn klanten zijn vooral buitenlanders en daarom is zijn website volledig in het Engels.

Dat heeft een eenvoudige reden: de meeste Japanners zijn niet zo geïnteresseerd in oude spullen. Ongeveer 90% van zijn collectie wordt naar Hongkong verkocht, waar veel jonge mensen juist dol zijn op vintage Japanse textiel. In Japan zelf geven de meeste mensen de voorkeur aan nieuwe, modern uitziende kleding en accessoires. Als iets er oud of versleten uitziet, wordt het vaak weggegooid. En dat geldt zeker niet alleen voor de jongere generatie.

Ga je ooit naar Japan? Verwacht dan niet dat je mensen tegenkomt die zichtbaar gerepareerde kleding dragen.

De boro-trend, zoals wij die in Europa en Amerika kennen, bestaat in Japan eigenlijk niet. Toen Japan nog arm was, repareerden boeren- en vissersfamilies hun kleding uit pure noodzaak. Ze deden er juist alles aan om die reparaties zo onopvallend mogelijk te maken. Zichtbaar versleten kleding was immers een teken van armoede en daar schaamden mensen zich voor. Bovendien hechten Japanners traditioneel veel waarde aan een verzorgde uitstraling.

De oude kledingstukken die tegenwoordig in musea hangen, in boeken verschijnen of bij verzamelaars zoals Ryuichi te vinden zijn, worden daarom vaak binnenstebuiten getoond. Zo zijn de vele reparaties en lagen stof goed zichtbaar. Dat is precies het beeld dat veel niet-Japanse liefhebbers aanspreekt.

Het patchworkachtige effect, dat tegenwoordig bekendstaat als visible mending, heeft een heel eigen schoonheid. Steeds meer mensen waarderen deze eerlijke manier van repareren, waarbij de geschiedenis van een kledingstuk juist zichtbaar mag blijven.

Voordat we terug naar Tokio gingen, zei mijn vriendin opeens dat er een aardbeving was. Ik had helemaal niets gevoeld. Ik dacht dat het geklapper dat ik hoorde gewoon door de wind kwam. Ze keek naar de hanglamp en inderdaad: die bewoog zachtjes heen en weer. Snel pakte ze haar telefoon om te controleren of het om een lichte of een zware aardbeving ging. Gelukkig bleek het maar een kleine te zijn.

Op dat moment besefte ik dat ik nog helemaal geen aardbevingsapp op mijn telefoon had geïnstalleerd. Dat is in Japan eigenlijk onmisbaar. Inmiddels heb ik er twee. Ze geven een waarschuwingssignaal enkele seconden voordat de schokken beginnen. Dat klinkt misschien niet als veel tijd, maar het kan net genoeg zijn om jezelf in veiligheid te brengen. Best bijzonder eigenlijk, toch?

Voor de terugreis kiezen we voor de trein. Het is de laatste dag van een lang weekend van drie dagen en we zijn bang dat we met de bus in de file terecht zullen komen.
Eerst nog even snel lunchen. Ik bestel een kom dampende rāmen (Japanse noedelsoep) en probeer de noedels netjes naar binnen te slurpen, zoals de Japanners dat doen. Dat valt nog niet mee als de soep kokend heet is!

Terug in Tokio stappen we onverwacht een indrukwekkende tentoonstelling binnen.

In het voorjaar van 2019 staat Japan namelijk een historisch moment te wachten. Op 30 april 2019 zal keizer Akihito afstand doen van de troon. Dat is uitzonderlijk, want Japanse keizers blijven normaal gesproken keizer tot aan hun overlijden.
Keizer Akihito gaf echter aan dat hij vanwege zijn hoge leeftijd en gezondheid zijn taken niet langer volledig kon uitvoeren. Daarom besloot hij af te treden, iets wat in Japan al ruim tweehonderd jaar niet meer was gebeurd.

Toen zijn vader, keizer Hirohito, overleed, volgde Akihito hem direct op. Er was destijds nauwelijks ruimte voor een feestelijke ceremonie. Deze keer is dat anders. De troonswisseling wordt tot in de puntjes voorbereid en het hele land leeft ernaar toe. De tentoonstelling laat zien hoe de ceremonie zal verlopen en welke tradities daarbij horen. Ter gelegenheid van de troonswisseling krijgen de Japanners zelfs een vakantie van tien dagen, iets wat in Japan uitzonderlijk lang is.

Op de mouwen van een prachtige kimono ontdek ik één van mijn favoriete Japanse patronen: seigaiha (青海波), de gestileerde golven van de zee. Dit eeuwenoude motief staat symbool voor rust, geluk en een voorspoedige toekomst.

De laatste twee foto's laten zien hoe zorgvuldig de kleuren van een traditionele kimono op elkaar worden afgestemd. Linksboven zie je de kleurencombinatie die traditioneel wordt gedragen tussen november (11月) en februari (2月). Zelfs de seizoenen spelen in Japan een belangrijke rol bij de keuze van kleuren en kleding.

's Avonds ben ik nog even naar Akihabara geweest. Deze wijk van Tokio staat bekend als The Electric Town. Direct na de Tweede Wereldoorlog ontstond hier een grote markt waar radio-onderdelen en elektrische apparaten werden verkocht. In de loop der jaren groeide Akihabara uit tot hét centrum voor elektronica in Japan.

Tegenwoordig vind je er werkelijk alles: van de nieuwste camera's en computers tot koptelefoons, luidsprekers en complete audiosystemen. Voor liefhebbers van techniek is het een waar paradijs.

Maar Akihabara is inmiddels veel meer dan alleen elektronica. De wijk is ook het hart van de Japanse otaku-cultuur. Overal zie je winkels vol manga, anime, videogames, verzamelobjecten en enorme kleurrijke reclames. Zelfs als je daar niets mee hebt, is het indrukwekkend om de levendige sfeer en de felle neonverlichting te ervaren.

Ik vind het heerlijk om hier gewoon rond te dwalen. Achter iedere hoek lijkt weer een nieuwe winkel of een verrassend gebouw te verschijnen.

Welkom in Akihabara! Zodra je het station uitloopt, word je begroet door gigantische reclameborden, felle verlichting en een sfeer die je nergens anders ter wereld tegenkomt.

De hoge gebouwen zijn gevuld met winkels, arcadehallen en hobbyzaken. Vaak heeft iedere verdieping een eigen thema, waardoor je uren kunt rondkijken zonder je te vervelen.

Anime- en mangapersonages zijn overal aanwezig. Voor veel bezoekers uit de hele wereld is Akihabara dé plek om op zoek te gaan naar exclusieve verzamelobjecten.

Van eenvoudige oordopjes tot de duurste audioapparatuur: als het met elektronica te maken heeft, is de kans groot dat je het hier vindt.

In Japan is een pak op maat laten maken helemaal niet uitzonderlijk. Zelfs midden tussen alle elektronica kom je winkels tegen waar je stoffen kunt uitzoeken en een maatpak kunt laten maken. Dat contrast maakt Tokio juist zo bijzonder.

Hoewel ik zelf vooral voor de handwerktechnieken naar Japan was gekomen, vind ik het altijd leuk om ook totaal andere kanten van Tokio te laten zien. Juist die enorme afwisseling maakt deze stad zo bijzonder. De ene dag zit ik rustig te borduren in een klein atelier, een paar uur later loop ik tussen de neonlichten van Akihabara